Gupta Strategists publiceert onafhankelijke studies, organiseert eigen recruiting evenementen en is regelmatig aanwezig op evenementen van universiteiten of studieverenigingen.

Hieronder ziet u de details van het geselecteerde nieuwsbericht.

Nieuws

Gupta: Ziekenhuisomzetten half miljard lager dan verwacht door krimp in productie

13 juni 2013

De financiering van de ziekenhuiszorg veranderde sterk. Bij zo veel veranderingen is het interessant om te zien wat de effecten zijn op de prestaties van de sector. Gupta Strategists analyseerde de jaarverslagen en jaardocumenten van in totaal 54 ziekenhuizen die deze documenten tot nu toe publiceerden. Uit deze analyse blijkt dat totale omzetten van ziekenhuizen ruim een half miljard minder zijn gestegen dan vooraf verwacht mocht worden. De belangrijkste oorzaak hiervan is een daling van de totale ziekenhuisproductie. Dat zagen we niet eerder.
  
 

De financiering van de ziekenhuiszorg was nooit eerder zo complex als in 2012. Het oude stelsel met grotendeels budgettaire bekostiging werd vervangen door een systeem met vrijwel uitsluitend vrije prijzen en volumes. Tegelijkertijd veranderden, de definities van producten van budgetteringsparameters en DBCís (diagnose behandel combinaties) naar DBC-zorgproducten. Zeer dure extramurale medicatie (TNF-alpharemmers) werd overgeheveld van het extramurale budget naar de ziekenhuizen. En last but not least, in het Bestuurlijke Hoofdlijnenakkoord werd de volumegroei beperkt tot 2,5%. Veel verzekeraars zetten in de onderhandelingen in op nog minder groei.

 

Omzetten ziekenhuizen half miljard lager dan verwacht door krimp productie

Om de ziekenhuizen te beschermen tegen onvoorziene effecten van alle veranderingen, werd een vangnet gerealiseerd; het transitiebedrag. Dit vangnet kost de overheid in 2012 ongeveer 300 miljoen. Maar de sector heeft zelf de ruimte op de begroting gecreŽerd om de rekening op te pakken. De kosten van ziekenhuiszorg zijn (inclusief het vangnet!) ruim een half miljard lager dan gedacht. Vooraf was de verwachting dat de ziekenhuisomzetten EUR 1,6 miljard zouden stijgen als gevolg van de overheveling van de TNF-alpharemmers, zorginflatie en de gemaakte groeiafspraken. In werkelijkheid stegen omzetten slechts EUR 1 miljard. EUR 700 miljoen lager dan verwachte productiegroei en EUR 200 miljoen lager dan verwachte prijsontwikkeling drukken de omzetgroei met bijna EUR 1 miljard. Het vangnet kost slechts EUR 300 miljoen.

 

Omzetontwikkeling past in meerjarig beeld van afzwakkende groei

De totale ziekenhuisomzetten stijgen in 2012 met 2,9%, als we de TNF-alpharemmers buiten beschouwing laten. De omzetontwikkeling past daarmee in het meerjarige beeld van afzwakkende omzetgroei. In 2011 was de omzetgroei nog 3,9% en in 2009 zelfs 7,4%.

 

Voor het eerst krimpt de productie

Echt opvallend is de ontwikkeling van de productie. Ziekenhuizen rapporteren in hun jaarverslagen de productie op enkele belangrijke parameters, zoals eerste polikliniekbezoeken, dagbehandelingen, opnamen en verpleegdagen. De productie steeg eigenlijk altijd. 2012 is het eerste jaar waarin de totale productie daalt; met 1%. In plaats van de maximale volumegroei van 2,5% uit het hoofdlijnenakkoord is dus een krimp gerealiseerd. Wat de oorzaken zijn van de krimp is niet uit de jaarverslagen af te leiden. Mogelijke oorzaken zijn de scherpere onderhandelingen van zorgverzekeraars, grote (zorg)kostenbewustzijn bij patiŽnten of lagere productieprikkels voor ziekenhuizen en specialisten. Misschien is er ook wel sprake van een collectief psychologisch effect. Ziekenhuisbestuurders en artsen die de collectieve druk om de productiestijging voelen en zich voorzichtigheidshalve aanpassen. Toegankelijkheid van zorg is een pijler van het Nederlandse stelsel. De lagere productie kan een teken zijn dat de toegankelijkheid onder druk staat. Het is belangrijk dat hierin spoedig inzicht ontstaat.

 

Winst op recordniveau, maar geflatteerd door bedragen uit vangnet

Bij een krimpende productie verwachten we normaal gesproken dalende winsten. Daarvan is bij de ziekenhuizen in 2012 geen sprake. Gemiddeld konden de ziekenhuizen 2,2% van de bedrijfsopbrengsten aan hun reserves toevoegen. Ruim meer dan in de afgelopen jaren. Deze winstgevendheid is echter geflatteerd. Vanwege de grote veranderingen in de financiering is voor 2012 en 2013 een vangnet gecreŽerd. Dit vangnet blijkt in 2012 belangrijk. Een groot deel van de ziekenhuizen realiseert minder omzet dan de op historie gebaseerde omzet die dit vangnet voor een groot deel garandeert. Deze ziekenhuizen ontvangen een transitiebedrag. Ziekenhuizen die meer dan de garantieomzet realiseerden, moeten geld afdragen. Per saldo ontstaat waarschijnlijk een claim van ongeveer EUR 300 miljoen. Dat is 70% van de in 2012 gerealiseerde winst.

 

Nog geen eenduidige verklaring voor de omvang van het vangnet

De kosten van het vangnet hoeven dus geen probleem te zijn. De lagere ziekenhuiskosten geven de overheid de ruimte om de claim op het vangnet op te vangen. Wel is het belangrijk om te begrijpen wat de oorzaak is van het beroep op het vangnet. Als het over de zorg gaat, ontstaan direct de schuldvraag en doen mythen de ronde. Op basis van analyses kunnen we eigenlijk alleen constateren dat een eenduidige verklaring ontbreekt. Er is geen relatie tussen winstgevendheid en de omvang van het bedrag uit het vangnet, noch een directe relatie met productiegroei. Er is ook niet een specifiek type ziekenhuizen dat zwaar op het vangnet leunt of daar juist disproportioneel aan bijdraagt. In de vormgeving van het vangnet zat een mogelijkheid voor verzekeraars om voordeel te realiseren, maar wij zien geen relatie tussen de belangrijkste verzekeraar voor een ziekenhuis en de omvang van het beroep op het vangnet.

 

Waarschijnlijk ontstaat het beroep op het vangnet door een combinatie van sectorbrede productiekrimp en aanpassingsproblemen aan het nieuwe systeem. Voor dat laatste was het vangnet bedoeld. Bij ziekenhuizen en zorgverzekeraars ligt de uitdaging om de lessen van vorig jaar te gebruiken bij het bepalen van goede prijzen en volumes voor de onderhandelingen over 2014. Snelheid is geboden, want de politiek wil dat zorgverzekeraars al voor 1 januari aan verzekerden duidelijk kunnen maken welke zorg zij hebben gecontracteerd. De onderhandelingen staan daarom al op het punt van beginnen.

Doorsturen
Terug naar nieuwsoverzicht